Qızılın Valyuta Dəyərləri Üzərindəki Təsiri
Qızılın Valyutaların Dəstəklənməsində Rolu
Tarix boyu qızıl milli valyutaların dəyərini və sabitliyini təmin etməkdə fundamental vasitə olub. Bizans imperiyası belə öz rəsmi valyutasını dəstəkləmək üçün qızıldan istifadə edirdi. ABŞ-ın isə 1971-ci ilə qədər davam etdirdiyi qızıl standartı ölkələrin fiat valyutalarını bərabər həcmdə qızıl ehtiyatları ilə dəstəkləməsini tələb edirdi. Bu sistem həddindən artıq pul kəsilməsini məhdudlaşdırırdı və bəzi iqtisadçılar tərəfindən valyuta dalğalanmalarını nəzarətdə saxlamaq üsulu kimi qəbul edilirdi.
Qızılın İnflyasiyaya Qarşı Qoruma Rolunda
Qızıl daxili dəyəri və məhdud təklifi səbəbilə yüksək inflyasiya dövrlərində investorlar tərəfindən çox zaman üstünlük verilən aktivdir. Dəyərini sürətlə itirə bilən fiat valyutalarla müqayisədə qızıl etibarlı dəyər saxlama vasitəsi sayılır. Məsələn, 2011-ci ilin aprelində investorların fiat valyutaların dəyərdən düşəcəyindən narahat olması nəticəsində qızılın qiyməti unsiya üzrə 1.500 dollara qədər yüksəlmişdi. Bu vəziyyət qlobal pul bazarlarına və iqtisadi sabitliyə olan etibarın zəifliyini əks etdirirdi.
Bununla belə, iqtisadçılar qızılın inflyasiyaya qarşı nə dərəcədə effektiv qoruma təmin etdiyini müzakirə edirlər. Qızılın performansı zamanla dəyişir — bəzən inflyasiyanın üzərində gəlir gətirir, bəzən isə altında qalır. Lakin qızılın iqtisadi geriləmələrə qarşı qoruma təmin etməsi ilə bağlı tarixi göstəriciləri sabit və güclüdür.
Qızılın Ticarət Balanslarına Təsiri
Bir ölkənin valyutasının dəyəri, ticarət balansı ilə sıx əlaqəlidir. Əgər ölkə ixrac etdiyindən daha çox məhsul idxal edirsə, valyutasının dəyəri adətən aşağı düşür. Əksinə, xalis ixracatçı olmaq valyutanı gücləndirir.
Qızıl ixrac edən və ya böyük qızıl ehtiyatlarına sahib olan ölkələrdə qızılın qiyməti artdıqca ümumi ixrac dəyəri də yüksəlir və bu da valyutanın güclənməsinə səbəb olur. Başqa sözlə, qızıl qiymətlərindəki artım ticarət profisitinə gətirib çıxara və ya ticarət kəsirini azaltmağa kömək edə bilər.
Bunun tam əksi isə qızıla çox asılı olan idxalçı ölkələrdə baş verir — qızılın qiyməti artdıqca bu ölkələrin valyutaları zəifləyir. Məsələn, qızıl məhsullarının istehsalında ixtisaslaşmış, lakin öz qızıl ehtiyatları olmayan ölkələr iri qızıl idxalçılarına çevrilir və buna görə də qiymət artımlarına qarşı daha həssasdırlar.
Mərkəzi bankların qızıl alması da valyuta dəyərlərinə təsir edir. Mərkəzi banklar qızıl almaq üçün daha çox pul çap edə bilər və bu da fiat pul təklifinin artmasına, nəticədə isə inflyasiyaya səbəb ola bilər.
Qızılın Valyuta Dəyər Göstəricisi Kimi Qəbul Edilməsi
Bəzən qızıl bir valyutanın dəyərinin dəqiq göstəricisi kimi səhv qəbul edilir; lakin bu münasibət həmişə düşündüyümüz kimi tərs istiqamətli olmur. Qızıla olan tələbin artması bəzən sənaye istifadəsi kimi başqa səbəblərdən qaynaqlana bilər və bu, yerli valyutanın dəyərdən düşdüyü anlamına gəlmir. Qızıl ilə valyuta dəyəri arasında tərs əlaqənin mövcudluğunu müəyyən etmək üçün xüsusi iqtisadi şəraitin ayrıca təhlil edilməsi vacibdir.
Nəticə
Qızılın dünya valyutaları üzərindəki dərin təsiri, artıq əsas pul vahidi kimi istifadə edilmədiyi bir dövrdə belə davam edir. Qızıl standartı tarixə qarışsa da, qızıl hələ də fiat valyutalarına alternativ olaraq mühüm dəyər saxlayan vasitə kimi qalır və inflyasiyaya qarşı etibarlı qoruma elementi sayılır. Qızılın ticarət balanslarına və mərkəzi bank siyasətlərinə təsiri, onun valyuta dəyərləri üzərindəki rolunu daha da gücləndirir.
Qızıl ilə valyutalar arasındakı münasibət bəzən yanlış başa düşülsə də, qızıl həm yerli, həm də qlobal iqtisadi sağlamlığın vacib göstəricisi olaraq qalır. Buna görə də valyuta bazarlarında izlənməsi və təhlil edilməsi vacib bir amildir.
