Qulaqlıqlarda səs-küyün ləğvi nədir?
Qulaqlıqlarda səs-küyün ləğvi nə deməkdir?
Səs-küyün ləğvi, qulaqlıqların nəqliyyat səsləri, insan səsi, külək səsi kimi xarici səsləri azaltmağa və ya zəiflətməyə kömək edən texnologiyadır. Texnologiyanın özü yeni deyil — tarixi bir neçə onillik əvvələ gedib çıxır. Onun praktiki tətbiqi isə 1950-ci illərdə başladı: Amerika mühəndisi Lourens Voql aviasiya sənayesində işləyərkən təyyarələr üçün ilk aktiv səs-küyün ləğvi prototiplərini hazırladı. Səs-küyün ləğvi yüksək mühərrik səsini azaltmaq və pilotların uçuş şəraitini rahatlaşdırmaq üçün lazım idi.
1989-cu ildə aktiv səs-küyün ləğvi olan ilk kommersiya qulaqlıq istehsal edildi və aviasiya sahəsində inqilab yaratdı. Bose şirkəti pilotların rahatlığını artıran, effektiv səs-küy azaldılması və daha yaxşı kommunikasiya təmin edən cihaz təqdim etdi. 2000-ci ildə Bose bu texnologiyanı adi sərnişinlərin istifadəsinə də açdı. QuietComfort qulaqlıqları milyonlarla insan üçün hava səyahətini daha sakit və komfortlu etdi.
Zaman keçdikcə texnologiya inkişaf etdi və geniş istifadəçi kütləsi üçün əlçatan oldu. Bu gün səs-küyün ləğvi həm büdcə, həm də premium modellərdə geniş rast gəlinən funksiyadır.
Qulaqlıqlarda səs-küyün ləğvi necə işləyir?
Aktiv səs-küyün ləğvi
"Qulaqlıqlarda aktiv səs-küyün ləğvi nədir?" — gəlin bunu izah edək.
Quraşdırılmış mikrofonlar xarici səs-küyü və səsləri aşkarlayır. Sistem bu səslərin amplitudasına uyğun, lakin fazası əks olan əks-səs dalğası yaradır. Beləliklə, iki dalğa bir-birini ləğv edir — sizə çatan xarici səs əhəmiyyətli dərəcədə azalır.
Bu texnologiyanın işləməsi üçün qulaqlıqlar enerji mənbəyinə bağlı olmalıdır. Buna görə də "aktiv" adlanır.
Lakin əks-səs dalğası yaratmaq sadə iş deyil, çünki ətrafdakı səslər hər an dəyişir. Məsələn, kafedə əvvəlcə fincan səsi, sonra danışıq, musiqi, addım səsləri, stul cırıltısı eşidilir. Sistem bu dəyişikliklərə çox sürətlə uyğunlaşmalıdır. Kiçik bir səhv belə xoşagəlməz təhriflərə səbəb ola bilər.
Bu səbəbdən aktiv səs-küyün ləğvi daha çox davamlı aşağı tezlikli səslərdə effektivdir — məsələn, ventilyator və ya təyyarə mühərriki səsi. Bu səslər sabit amplitudaya malikdir. Yüksək tezlikli və dəyişkən səs mühitlərində (məsələn, kafedə) sistemin işi daha çətin olur, çünki dalğalar qısadır və amplitude sürətlə dəyişir.
ANC olan modellər həm passiv izolyasiya, həm də aktiv səs-küyün ləğvini birləşdirir və adi qulaqlıqlarla müqayisədə orta hesabla 30 dB səssizləşdirmə təmin edir.
Aktiv səs-küyün ləğvi həm başüstü (over-ear), həm də qulaqdaxili (in-ear) qulaqlıqlarda olur.
Passiv səs-küyün ləğvi
Passiv səs-küyün ləğvi tamam başqa prinsipdə işləyir: səsi fiziki izolyasiya ilə bloklayır.
Qulaqdaxili qulaqlıqlar müxtəlif ölçüdə silikon ucluqlarla gəlir və düzgün oturduqda orta və yüksək tezlikli səsləri effektiv şəkildə zəiflədir.
Amma passiv səs-küyün ləğvi ilə tam sükut yaratmaq mümkün deyil — buna xüsusi səsuducu materiallar lazımdır. Məsələn, inşaatda istifadə olunan qulaqmıxlar (earmuffs) buna nümunədir.
Qulaqlıqlarda maksimum izolyasiya yaratmaq üçün daha çox material əlavə etmək lazımdır, bu isə onları ağır və həcimli edir.
Məhz buna görə gündəlik istifadə üçün ən uyğun texnologiya aktiv səs-küyün ləğvindən ibarətdir.
Aktiv səs-küyün ləğvinin növləri
ANC müxtəlif növlərə malikdir və hər biri bir qədər fərqli işləyir:
Feedforward ANC
- Mikrofonlar xaricdə yerləşir.
- Səsi qulağa çatmadan əvvəl tutur.
- Avtokondisioner, avtomobil səsi kimi davamlı səslərdə yüksək effektivlik göstərir.
Feedback ANC
- Mikrofonlar qulaqçıqların içində olur.
- Səs artıq qulağa çatandan sonra ölçülür.
- Dəyişkən səslərdə — danışıqlar, qəfil səslər — daha yaxşı işləyir.
Hybrid ANC
- Həm xarici, həm daxili mikrofonlardan istifadə edir.
- Ən dəqiq və çoxşaxəli səs-küy ləğvi növüdür.
TWS qulaqlıqlar və Galaxy Buds kimi modellər məhz bu hibrid sistemi istifadə edir və həm musiqini təmiz çatdırır, həm də müxtəlif səs mühitlərində yüksək izolyasiya təmin edir.
Aktiv səs-küyün ləğvinin üstünlükləri
- Xarici səsin effektiv azaldılması. Musiqiyə və ya zəngə daha yaxşı fokuslanırsınız.
- Konsentrasiyanın artması. Səs-küylü yerlərdə işləmək və oxumaq daha rahatdır.
- Daha yaxşı dinləmə təcrübəsi. Səsləri eşitmək üçün yüksək səs verməyə ehtiyac yoxdur — bu da qulaq yorğunluğunu azaldır.
- Səyahət zamanı rahatlıq. Təyyarə və qatarda kənar səs olmadan daha komfortlu yolçuluq.
- Tənzimlənə bilən ANC səviyyəsi. Bir çox model səs-küyün ləğvini istifadəçiyə uyğunlaşmağa imkan verir.
- “Transparency Mode”. Ətraf səslərin lazım olanda gücləndirilməsi — hava limanı elanları, qısa dialoqlar üçün ideal.
Ümumilikdə, aktiv səs-küyün ləğvi hər yerdə sizin üçün rahat akustik mühit yaradır.
Aktiv səs-küyün ləğvinin çatışmazlıqları
- Batareya sərfiyyatı artır. Mikrofonlar və emal daim enerji tələb edir.
- Qulaqda təzyiq hissi. Bəzi insanlarda xüsusilə aşağı tezlikli səslərin ləğvində narahatlıq yarana bilər.
- Yüksək tezlikli səslərdə zəif effekt. Körpə ağlaması, qışqırıq kimi səsləri tam boğmaq çətindir.
- Ətraf səslərin duyulmasının çətinləşməsi. Avtomobil siqnalı və ya stansiya anonsu kimi vacib səslər eşidilməyə bilər.
- Bədən hissiyyatının qarışması. Qulaqlıqlar səsi kəsir, gözlər isə hərəkəti görür — bu, bəzi insanlarda başgicəllənmə yarada bilər.
- Qiymət. ANC olan modellər adətən daha bahadır.
- Səs keyfiyyətinin azalması. Bəzi büdcə modellərində ANC üçün səs detalları qurban verilə bilər.
